Hoeveel pensioen krijg je als zelfstandige?
Nu veel babyboomers met pensioen gaan, vragen steeds meer zelfstandigen zich af hoeveel pensioen ze later krijgen. Het wettelijk pensioen voor zelfstandigen ligt gemiddeld lager dan dat van werknemers en ambtenaren. Wat mag je verwachten, hoe wordt het berekend en hoe vul je het aan?
1.
Hoe wordt het wettelijk pensioen van zelfstandigen berekend?
Het wettelijk pensioen van zelfstandigen wordt voornamelijk berekend op basis van twee elementen: de duur van je loopbaan en je beroepsinkomen, tot een bepaald plafond. Je pensioen wordt uitbetaald zodra je het opneemt, op de wettelijke pensioenleeftijd of eerder bij vervroegd pensioen. Bereik je de pensioenleeftijd, maar neem je je pensioen nog niet op, dan wordt er nog niets uitbetaald.
De duur van de loopbaan
Hoe langer je gewerkt hebt, hoe hoger je wettelijk pensioen. Een volledige loopbaan telt 45 jaar.
Je beroepsinkomen
Je pensioen wordt berekend op basis van je belastbaar beroepsinkomen (je inkomen na aftrek van de beroepskosten en sociale bijdragen, waarop de belastingen worden berekend), tot een bepaald plafond. Hoe hoger je inkomen binnen dat plafond, hoe hoger je pensioen.
Je gelijkgestelde periodes
Bepaalde periodes van inactiviteit tellen mee als ‘gewerkt’ voor de pensioenberekening, zoals ziekte, moederschapsrust of adoptieverlof. Werkloosheid, SWT (het vroegere brugpensioen) en landingsbanen bestaan niet in het zelfstandigenstelsel. Wel telt het overbruggingsrecht (een uitkering als je je zaak noodgedwongen moet stopzetten) mee, met een maximum van 4 kwartalen over je hele loopbaan.
De gemengde loopbaan
Heb je gewerkt als zelfstandige én als werknemer of ambtenaar? Dan worden je pensioenen per statuut apart berekend en daarna opgeteld tot je totale pensioen. Door de eenheid van loopbaan telt je totale loopbaan wel voor maximaal één volledige loopbaan (45 jaar); enkel voor effectief gepresteerde dagen geldt een uitzondering.
Afschaffing van de correctiecoëfficiënt
Tot en met 2020 werd het pensioen van zelfstandigen berekend op ongeveer 69% van het beroepsinkomen. Sinds loopbaanjaar 2021 telt 100% van het beroepsinkomen mee als basis voor de berekening. Volgens cijfers van PensionStat (2025) ligt het gemiddeld wettelijk pensioen van zelfstandigen nog steeds lager dan dat van werknemers en ambtenaren: € 1.243 voor zelfstandigen, € 1.714 voor werknemers en € 3.588 voor ambtenaren. Zelfstandigen met een gemengde loopbaan ontvangen gemiddeld € 1.729 bruto.
2.
Bestaat er een minimumpensioen voor zelfstandigen?
Ja, voor zelfstandigen geldt een gewaarborgd minimumpensioen, dat intussen gelijk is aan dat van werknemers.
Het bedrag van het minimumpensioen
Volgens de Federale Pensioendienst bedraagt het gewaarborgd minimumpensioen bij een volledige loopbaan van 45 jaar op 1 maart 2026 € 2.305,44 bruto per maand voor een gezin en € 1.844,93 bruto per maand voor een alleenstaande.
De voorwaarden voor het minimumpensioen
Om in aanmerking te komen voor een voltijds minimumpensioen moet je minstens 30 jaar gewerkt hebben, en elk van die loopbaanjaren moet minstens 208 dagen tellen. Daarnaast moet je over je volledige loopbaan een minimum aantal dagen effectief gewerkt hebben (voor een zuiver zelfstandige loopbaan komt dat neer op 64 kwartalen). In die voorwaarden tellen ook gelijkgestelde periodes mee, zoals ziekte, moederschapsrust, vaderschapsverlof, adoptieverlof en pleegouderverlof. Het minimumpensioen wordt proportioneel berekend: wie 35 jaar werkte, heeft recht op 35/45 van het bedrag. Heb je een gemengde loopbaan als werknemer en zelfstandige, dan tellen je jaren in beide stelsels samen mee om te bepalen of je het minimum haalt.
3.
Zal je nettopensioen als zelfstandige volstaan?
Zelfstandigen krijgen doorgaans gemiddeld een lager wettelijk pensioen dan werknemers of ambtenaren. Kijk daarom nu al na wat je er netto aan overhoudt. Doe de test en ontdek of je rondkomt met je wettelijk pensioen.
4.
Wat verandert de pensioenhervorming 2025-2029 voor zelfstandigen?
De pensioenhervorming is definitief: het federaal parlement keurde de Pensioenwet goed op 28 mei 2026 en publiceerde ze op 1 juni 2026 in het Belgisch Staatsblad. Voor zelfstandigen verandert er minder dan voor werknemers, omdat de strenge loopbaanvoorwaarden voor vervroegd pensioen grotendeels al golden. Toch gelden enkele nieuwe maatregelen vanaf 2026-2027. De concrete impact hangt af van je persoonlijke situatie.
Loopbaanvoorwaarden en de 234-dagenregel
In het pensioensysteem voor zelfstandigen wordt gerekend met kwartalen in plaats van dagen. De drempel van 156 dagen komt overeen met 2 kwartalen, wat vandaag al gold. De nieuwe mogelijkheid om vanaf 1 januari 2027 op 60 jaar te vertrekken, vraagt 42 loopbaanjaren met telkens 234 effectief gewerkte dagen, oftewel 3 kwartalen.
Malus, bonus en minimumpensioen
De pensioenmalus bij vervroegd pensioen vanaf 1 januari 2027 en de nieuwe pensioenbonus bij langer werken gelden ook voor zelfstandigen. De wettelijke pensioenleeftijd verandert niet door de hervorming: die steeg al naar 66 jaar in 2025 en wordt 67 jaar in 2030.
Lees meer over wat de pensioenhervorming 2025-2029 voor jou verandert >
5.
Hoe kan je als zelfstandige je pensioen aanvullen?
Veel zelfstandigen kiezen ervoor om zelf te sparen voor een aanvullend pensioen, om na hun pensionering hun levensstandaard te behouden. Er zijn verschillende manieren om dat te doen.
Vrij Aanvullend Pensioen voor Zelfstandigen (VAPZ)
De VAPZ is de populairste optie voor zelfstandigen. Je kan maandelijks een bedrag storten en geniet van fiscale voordelen terwijl je aanvullend pensioen opbouwt.
Individuele Pensioentoezegging (IPT)
De IPT is specifiek voor zelfstandigen met een vennootschap. De vennootschap stort een premie op een pensioenrekening, wat, mits de voorwaarden vervuld zijn, fiscaal aftrekbaar is en je toekomstige nettopensioen verhoogt.
Pensioenovereenkomst voor Zelfstandigen (POZ)
Voor zelfstandigen zonder vennootschap is er de POZ: een gestructureerd pensioenplan waarmee je aanvullend vermogen opbouwt voor je oude dag.
Andere mogelijkheden
Daarnaast kun je ook aan pensioensparen, langetermijnsparen en beleggen doen om je aanvullend pensioen te versterken. Je hebt als zelfstandige dus heel wat opties.
Bepaal je pensioentype en ontdek hoe je een financieel zorgeloze oude dag opbouwt. Bepaal je pensioentype >
Niet zeker welke keuze bij jou als zelfstandige past? Vraag raad aan je makelaar >
Deze informatie is algemeen van aard en houdt geen rekening met je persoonlijke situatie. Voor gedetailleerde informatie over je eigen pensioen raadpleeg je de Federale Pensioendienst, of voor zelfstandigen het RSVZ. Voor advies op maat kan je terecht bij je makelaar of een professionele adviseur.
