Huwen of samenwonen. Welke invloed op mijn pensioen?

Huwen of wettelijk of feitelijk samenwonen heeft een invloed op tal van aspecten van het leven. Maar welke invloed heeft een verandering van burgerlijke staat op het pensioen? 

bbm_gettyimages-590772813.jpg
In dit artikel

    De invloed huwen of samenwonen op het pensioen

    Wat is de invloed van het huwelijk op het pensioen?

    De belangrijkste invloed van het huwelijk op het pensioen is de mogelijkheid om aanspraak te maken op een gezinspensioen. Het pensioen kan namelijk berekend worden aan het gezinsbedrag of aan het bedrag voor een alleenstaande. Het gezinspensioen is inderdaad interessanter als één van beide partners weinig of niet gewerkt heeft en daardoor zelf weinig of geen pensioenrechten opgebouwd heeft. Het werknemerspensioen van één van de echtgenoten kan worden verhoogd (vermenigvuldigd met 1,25) tot het gezinsbedrag, wanneer de som van de twee pensioenen, berekend als alleenstaande, niet voordeliger is.  Deze berekening gebeurt altijd in het voordeel van het koppel. Ze krijgen het hoogste bedrag, ofwel het gezinspensioen, ofwel twee alleenstaandenpensioenen. In het geval van een gezinspensioen wordt het pensioen van de andere partner opgeschort of afgetrokken van het gezinspensioen.

    Er gelden wel enkele voorwaarden - de partner mag bijvoorbeeld geen werkloosheids- of ziekte-uitkering, rust- of overlevingspensioen ontvangen, mag geen niet-toegelaten beroepsactiviteit uitoefenen, enz.  De partner van een gepensioneerde met een gezinspensioen mag echter wel een beroepsactiviteit uitoefenen, op voorwaarde dat het inkomen de toegelaten grensbedragen niet overschrijdt.

    Het huwelijk geeft bij het overlijden van één van de partners recht op een overlevingspensioen (weduwe- of weduwnaarspensioen). Dit is een uitkering die onder bepaalde voorwaarden (overlevende partner is ouder dan 48 jaar (in 2021), is niet opnieuw getrouwd, huwelijk heeft ten minste een jaar geduurd) toegekend wordt aan de overlevende echtgeno(o)t(e) van een werknemer of een gepensioneerde die als werknemer gewerkt heeft,

    De overgangsuitkering is de uitkering die de overblijvende huwelijkspartner gedurende 12 maanden (zonder kinderlast) of  24 maanden (met kinderlast) ontvangt wanneer hij/zij niet voldoet aan de leeftijdsvoorwaarden (48 jaar in 2021) om een overlevingspensioen te krijgen. De minimumleeftijd van 45 jaar wordt sedert 2015 jaarlijks met 6 maanden opgetrokken, om tegen 2030 55 jaar te bedragen.

    Wat is de invloed van het samenwonen op het pensioen?

    Op zich heeft het samenwonen - of dit nu feitelijk of wettelijk is - geen invloed op het pensioen. Personen die samenwonen krijgen op het ogenblik van hun pensioen elk hun alleenstaandenpensioen op basis van hun eigen loopbaan. Het hierboven vermelde gezinspensioen is één van de grote verschillen tussen huwen en samenwonen. Feitelijk of wettelijk samenwonende koppels kunnen inderdaad nooit aanspraak maken op dit gezinspensioen. Samenwonenden hebben ook geen recht op een overlevingspensioen of een overgangsuitkering. Dit wil echter niet zeggen dat feitelijk of wettelijk samenwonen geen invloed zal hebben op je globale inkomsten.

    Het feitelijk samenwonen geeft nooit recht op een overlevingspensioen, maar het heeft wel een invloed op de Inkomensgarantie voor Ouderen (IGO).  Feitelijk samen gaan wonen zal leiden tot een vermindering van de IGO ten opzichte van het alleen wonen.

    Wettelijk samenwonen zal ook een invloed hebben op de IGO.  Wettelijk samen gaan wonen zal een volledige herberekening van het bedrag ervan met zich meebrengen, omdat rekening gehouden wordt met de bestaansmiddelen van alle personen die onder hetzelfde dak wonen. In functie van je persoonlijke situatie kan dit een verlaging of een verhoging van het bedrag van de IGO veroorzaken.

    Ook op fiscaal vlak kan wettelijk samenwonen een invloed hebben, met gevolgen voor je globale inkomsten. De fiscus beschouwt wettelijk samenwonenden inderdaad op dezelfde manier als gehuwden.  Dit kan voor jou positief of negatief uitdraaien, in functie van je persoonlijke situatie.

    De invloed van huwen of samenwonen op je aanvullend pensioen

    Tenzij een contract het tegengestelde zou voorzien, heeft huwen of samenwonen  op zich geen invloed op het aanvullend pensioen, in dit opzicht dat men niet meer of minder aanvullend pensioen zal ontvangen in functie van de burgerlijke staat. Het aanvullend pensioen is inderdaad, voor een werknemer, een element van het contract tussen de werkgever en zijn werknemer. De zelfstandige neemt ook als individu een VAPZ (vrij aanvullend pensioen voor zelfstandigen). In veel gevallen is echter aan het aanvullend pensioenplan een overlijdensdekking gekoppeld. Deze overlijdensdekking garandeert dat, wanneer de persoon vóór zijn pensioen sterft, zijn partner, kinderen of een andere begunstigde een kapitaal of een maandelijkse of jaarlijkse rente uitbetaald krijgt/krijgen.  Het pensioenreglement of het contract bepaalt dit dus, niet de burgerlijke staat. Er is een vrijstelling van successierechten voor de overlevende echtgeno(o)t(e) van een werknemer.

    Meer weten over pensioensparen?

    Deel dit artikel