Erfbelasting vermijden: 5 slimme manieren voor jouw successieplanning
Bij een overlijden gaat het vermogen van de overledene over naar de erfgenamen. Zij betalen daarop erfbelasting, vroeger ook successierechten genoemd. Hoeveel zij precies betalen, hangt onder meer af van de waarde van de nalatenschap, de graad van verwantschap en het gewest dat bevoegd is.
Wie tijdig nadenkt over successieplanning, kan de fiscale impact voor zijn nabestaanden vaak beperken. In dit artikel ontdek je 5 mogelijke pistes, van een schenking of schenking met voorbehoud van vruchtgebruik tot een erfbelastingverzekering of aangepast huwelijkscontract.
1. Erfbelasting beperken via een handgift of bankgift
De handgift
Bij een handgift geef je roerende goederen letterlijk door. Denk bijvoorbeeld aan geld, juwelen, meubels of een kunstwerk. Je bent niet verplicht om de handgift te registreren of langs te gaan bij een notaris. Het is wel verstandig om de handgift schriftelijk vast te leggen in een gedateerd en door schenker en begiftigde ondertekend bewijsdocument. Daarin vermeld je onder meer wie schenkt, wat wordt geschonken en wanneer de goederen daadwerkelijk zijn overhandigd. Zo kun je later het bestaan en de datum van de schenking aantonen. Dat kan belangrijk zijn bij discussies met erfgenamen én om fiscale redenen. Verderop lees je meer over de risico's van een niet-geregistreerde schenking.
De bankgift
Bij een bankgift schrijf je een bedrag over naar de rekening van de begunstigde. Ook daarvoor is geen notaris nodig. Net als bij een handgift is het raadzaam om een bewijsdocument op te stellen.
Laat je de handgift of bankgift niet registreren, dan betaal je op het moment van de schenking geen schenkbelasting. In alle gewesten geldt vandaag voor niet-geregistreerde roerende schenkingen een verdachte periode van 5 jaar. Overlijdt de schenker binnen die periode, dan wordt de schenking alsnog bij de nalatenschap gerekend en zal de begunstigde erfbelasting verschuldigd zijn. Blijft de schenker langer dan 5 jaar in leven, dan is er noch schenkbelasting noch erfbelasting verschuldigd op deze niet geregistreerde schenking. Een bewijsdocument kan eventuele onduidelijkheid over de aanvang van de verdachte periode uitsluiten.
Schenking of testament: wat zijn de voor- en nadelen? >>
2. Registreer je schenking om de verdachte periode te vermijden
Laat je een handgift of bankgift registreren, dan betaal je schenkbelasting (Vlaanderen) of registratierechten (Brussel en Wallonië) Daar staat tegenover dat de schenking niet meer onder de verdachte periode valt. Overlijdt de schenker na de registratie, dan is er op die geregistreerde schenking in principe geen erfbelasting meer verschuldigd.
Het tarief hangt af van het gewest waarin de schenker woont, het soort goederen en de band tussen de schenker en de begiftigde. Voor roerende goederen, zoals geld, beleggingen of kunst, gelden meestal vlakke tarieven. Voor onroerende goederen, zoals een woning of bouwgrond, gelden progressieve tarieven die oplopen naarmate de waarde van de schenking stijgt. Onroerende goederen kunnen nooit via een handigft geschonken worden. Registratie is steeds verplicht. Lees meer over de aandachtspunten bij het schenken van onroerend goed.
Wil je meer weten over handgiften, bankgiften, notariële schenkingen en schenkingen van onroerend goed? Lees dan ons artikel over de verschillende soorten schenkingen.
Het is trouwens mogelijk om via een schenkingsverzekering te anticiperen op de erfbelasting.
3. Erfbelasting beperken met een schenking met voorbehoud van vruchtgebruik
Ouders kunnen een onroerend goed schenken aan hun kinderen en zelf het vruchtgebruik behouden. Ze schenken dan de blote eigendom, terwijl ze levenslang het recht behouden om in de woning te blijven wonen of om de huurinkomsten te ontvangen. Opgelet, een schenking van onroerende goed gebeurt steeds via een notariële akte.
Ook roerende goederen, zoals geld of beleggingen, kunnen onder bepaalde voorwaarden met voorbehoud van vruchtgebruik worden geschonken. De schenkers behouden dan bijvoorbeeld het recht op de inkomsten uit dat kapitaal.
Bij het overlijden van de vruchtgebruiker dooft het vruchtgebruik uit en worden de kinderen volle eigenaar. Zo kan een schenking met vruchtgebruik helpen om vermogen door te geven, terwijl de schenker toch nog bepaalde rechten of inkomsten behoudt.
Schenken onder voorwaarden: hoe doe je dat? >>
4. Sluit een erfbelastingverzekering af
Een andere manier om de financiële impact van erfbelasting te beperken, is een erfbelastingverzekering. Dat is een overlijdensverzekering die bedoeld is om de mogelijke erfbelasting op te vangen.
Bij een schenking kunnen de kinderen bijvoorbeeld een overlijdensverzekering afsluiten met de schenker als verzekerde. Overlijdt de schenker binnen de verdachte periode, dan ontvangen de kinderen het verzekerde bedrag. Daarmee kunnen ze de erfbelasting geheel of gedeeltelijk betalen. Mogelijk geldt er wel een medische acceptatieprocedure, zoals een vragenlijst of onderzoek door een arts.
5. Sluit een slim huwelijkscontract af
Ook je huwelijkscontract kan een rol spelen in je successieplanning. Sommige gehuwde koppels hebben een clausule “langst leeft, al heeft”. Daarbij gaat het gemeenschappelijk vermogen bij het eerste overlijden volledig naar de langstlevende partner. Dat biedt bescherming, maar is fiscaal niet altijd de interessantste oplossing. Wanneer de langstlevende partner overlijdt, komt een grotere nalatenschap bij de nabestaanden (bv. de kinderen) terecht. Omdat de erfbelasting progressief is, kan daardoor een groter deel in de hogere tariefschijven vallen.
Een keuzebeding kan meer flexibiliteit bieden. De langstlevende partner kan dan bij het eerste overlijden kiezen welke goederen hij of zij overneemt, bijvoorbeeld in volle eigendom of in vruchtgebruik. Zo kan het huwelijkscontract beter worden afgestemd op de familiale en fiscale situatie op dat moment.
Wat houdt de Vlaamse erfbelasting nu precies in? Hoe wordt ze berekend en wie betaalt ze?
